TÜBAnın Özerkliği Sona mı Eriyor?

admin ~ 29 Ağustos 2011 ~ Genel

8
29
2011

TÜBAnın Özerkliği Sona mı Eriyor?

Türkiye Bilimler Akademisi TÜBA, ülkemizin en önemli akademik kurumlarından birisi. Ama geçtiğimiz hafta gerçekleşen bazı yasal düzenlemelerin, özerkliğini zedeleyeceği yönünde. İşte onlardan birisi.

27 Ağustos 2011 Cumartesi günü Resmi Gazetenin özel sayısında
yayınlanan Kanun Hükmünde Kararnamede, Gıda Tarım ve Hayvancılık
Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkinda Kanun Hükmünde
Kararnamenin yanısıra, TÜBİTAK ve Türkiye Bilimler Akademisinin
(TÜBA) Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamede bazı
değişiklikler yapılmıştır.

Türkiye Bilimler Akademisi için bu değişiklikler kurumun özerkliğinin
kaldırılması ve bir bilimler akademisi yapısından tamamen
uzaklaştırılması anlamına gelmektedir. Pazar günü manşetlerde yer alan
ve vakıf mallarının iadesine ait olumlu haberle gündeme gelen bu kanun
hükmünde kararnamenin, TÜBA ile ilgili 31.-38. maddeleri, eğer
uygulanırsa, Türkiyede bilimsel liyakat temelinde kurulu olan yegane
özerk kurumun ortadan kaldırılması anlamına gelecektir.

Bu değişikliklerin en önemlileri şunlardır:

-Üye sayısının üçte birinin Bakanlar kurulu, üçte birinin ise YÖK
tarafından atanacağı

-Başkanın ise asli üyeler arasından “müşterek kararla” (üçlü
kararname ile ? Cumhurbaşkanı, Başbakan ve Bilim, Sanayi ve Teknoloji
Bakanı tarafından?) atanacak olması. (Mevcut durumda başkan TÜBA genel
Kurulu tarafından seçilir ve Başbakanın onayı ile atanır.)

Bunları tamamlayan ek önlemler olarak

-Üye sayısının yarısı assosye üye, yarısı asli üye olmak üzere
300 ile sınırlanması (şu anda asli üyelerin sayısı ülkedeki profesör
sayısıın %2si ile, assosye üyelerin sayısı ise bunun üç katı ile
sınırlıdır)

-Akademi içinde idari görevlerde bulunma üst yaşının (Şeref üyesi
olma yaşının) 70ten 67ye çekilmesi

-Şeref üyelerinin üye seçimlerinde oy veremeyecek olmaları

getirilmiştir.

Bilim Akademileri özerk yapılardır. Üyeleri, bilime katkının
uluslararası başarı ölçütlerine göre, Akademi üyeleri tarafından
seçilirler. Bu uygulama, bilimsel liyakatın yine en başarılı bilim
insanları tarafından en iyi şekilde değerlendirilebileceği ve
çalışmaların en iyi özyönetimle sürdürülebileceği düşüncesinden
kaynaklanır. Akademilerin özerk yapıları, onlara hükümetler ve hatta
devletler üstü bir temsil kabiliyeti sağlar.

Bilimler Akademisinin en önemli görevi üstün başarılı bilimsel
çalışmaları onurlandırmaktır. Eğer imkan varsa, bilimsel
araştırmaların finansmanına katkıda bulunmak, genç bilim insanlarını
teşvik etmek için önlemler almak, ödül programları ihdas etmek, ülkede
bilim eğitiminin iyileştirmesine katkıda bulunmak gibi (devletin
görevleri olan ve devlet tarafından desteklenen) işlevler
üstlenebilirler ve TÜBA da bu işlevleri, hem Asya hem Avrupa ülkeleri
içinde örnek gösterilecek kadar başarı ile yerine getirmiştir. TÜBA
bir yandan üyeleri ile, diğer yandan Avrupada “Genç Akademi”
çalışmalarına ilham veren Üstün Başarılı Genç Bilim İnsanlarını
Ödüllendirme Programı (GEBİP) ile, Türkiyede gerek doğa bilimleri
gerek sosyal bilimlerde, bilime katkıları meslektaşları tarafından en
üst düzeyde itibar gören bilim insanlarının büyük coğunluğunu
bünyesinde barındırma gayreti içindedir. (Toplam üye sayısı 140 olup,
41 şeref üyesi, 82 asli üye ve 17 assosiye üyesi vardır.)

Bilim akademileri, en son yakın tarihin epey acılı dönemlerinde,
Ikinci Dünya Savaşı ve sonrasında, yer yer çeşitli hükümetlerin
direktifleri doğrultusunda üye seçmeye ya da faaliyetler yürütmeye
zorlanmışlar ve asli görevlerini yapamaz hale getirilmişlerdir.
Ülkemizde 17 yıl içinde çok büyük bir aşama kaydetmiş olan Türkiye
Bilimler Akademisinin, ister bir tür dar görüşlülük ve aşırı
araçsallaştırıcı bir yaklaşımla, ister özerk yapılara tahammülsüzlük
nedeniyle, bu akıbete uğraması telafisi çok zor hasarlara yol açacaktır.

Kaynak:
http://www.abbasguclu.com.tr/egitim/tubanin_ozerkligi_sona_mi_eriyor.html